“Babam gizemli bir gayrimenkulcüydü”

Karşımda elli yaşlarının sonlarında, endişeli bakışlı bir adam oturuyordu. Babasını tanırdım: Romanya kökenli, sevimli bir emekliydi. Romanya'da birkaç daire alım satımında ona eşlik etmiştim, ama aramızda hiçbir zaman bir arkadaşlık oluşmamıştı; bütün etkileşimimiz iş ve hukuk boyutuyla, avukat-müvekkil ilişkisiyle sınırlıydı. Baba birkaç ay önce vefat etmişti ve danışmak için ofisime gelen oğlu bana bütün hikâyeyi anlattı.

Babam, Mihael, ya da hepimizin dediği gibi Miki, 70'lerde Romanya'dan İsrail'e göç etmiş ve Bezeq'te teknisyen olarak çalışmıştı. Romanya'daki 1989 devriminden sonra zaman zaman Romanya'ya gitmeye başladı. Orada okuldan arkadaşları vardı, ailesinden kimse kalmamıştı. 90'ların başında, tam olarak ne zaman hatırlamıyorum, Bükreş'te bir daire aldı; anlattığına göre fiyatı gerçekten gülünçtü. Anneme çalışmayı bırakıp tazminatını alacağını ve Bükreş'te birkaç daire daha alacağını söyledi.

Evde büyük bir tartışma çıktığını hatırlıyorum. Annem buna hiç sıcak bakmadı; Romanya'ya taşınmaya niyeti olmadığını, zaten bütün o dairelerle ne yapacağını anlamadığını söyledi. Ama babamın mülk sahibi olma hayali vardı. Sanırım bir tür girişimciydi.

İşinden istifa etti ve gerçekten çok sık Romanya'ya uçmaya başladı. Mülk alıp sattı. Zamanla, ben ve kız kardeşim büyüdükçe Romanya'da kaldığı süreleri uzatmaya başladı; neredeyse hayatını oraya taşıdı ve İsrail'e ayda bir iki kez ziyarete geliyordu. Daire almaya, tadilat yapmaya, kiraya vermeye, satmaya devam etti. Bir noktada 50'den fazla dairenin sahibi olduğunu biliyorum. Doğrusu yıllar boyunca orada biriktirdiği mal varlığıyla, yaptıklarıyla ve işleriyle pek ilgilenmedim. Kendi işlerimle meşguldüm: askerlik, okul, evlilik, çocuk büyütmek. Babam hep arka planda oradaydı; ziyarete gelir, torunlarını hediyelerle şımartırdı. Bütün o yıllar boyunca onu Bükreş'te iki kez ziyaret ettik ve her seferinde emrimize donanımlı, konforlu bir daire verdi.

Babam yaklaşık altı ay önce, annemle bizim baktığımız ağır bir hastalığın ardından vefat ettiğinde, yas günleri bitince Romanya'ya gidip onun sahip olduğu dairelerle ilgilenmeye başlamama karar verdik. İsrail'de vasiyetname bırakmamıştı; annem ve kız kardeşim mirasçılık belgesi işlemlerini yürüttü.

Anlaşılan babamın bütün o yıllar boyunca büyük ihtimalle Romen bir partneri varmış, Dana; aynı zamanda sekreteri ya da muhasebecisiymiş. Babamın hissedarı olduğu iki şirketin yöneticisi o ve babamın adına bulabildiğim tek mülkün anahtarları da onda: Bükreş'in merkezinde 6 daireli, 3 katlı bir bina. Bana öyle geliyor ki babamın yıllar içinde aldığı dairelerin bir kısmı büyük ihtimalle Romen partneri Dana'nın adına tescil edilmiş.

İsrail'deki mirasçılık belgesi sürecinde ben ve kız kardeşim mirastaki payımızdan annem lehine feragat ettik. Babamın tek mirasçısı annem. Bükreş'teki binayı ve daireleri bir an önce annemin adına tescil ettirmek istiyorum. Dana'yla yaptığım bir görüşmeden anladığım kadarıyla dairelerin kira sözleşmelerini uzatmamış ve bina iki yıldır boş duruyor. Ama şirketin yöneticisi o olduğu için orada tam olarak ne yaptığını bilmiyorum. Benimle görüşmeyi, binanın anahtarlarını vermeyi, hatta şirketlerin belgelerini ve muhasebesini göstermeyi bile kabul etmedi. Ama senden bunun ötesinde de yardım istiyorum. Babamın Romanya'da benim bulamadığım başka mülkleri olup olmadığını anlamak için kapsamlı bir araştırma yapmak istiyorum.

Romen partner Dana'nın Miki'nin ortağı mı olduğunu, yoksa oğlunun anlattığı gibi sadece yöneticisi mi olduğunu bilmiyorum. Ortaklarsa, umarım aralarındaki ilişki yazılı bir sözleşmeyle ya da en azından (ikisi de şirketlerde hissedar idiyse) şirket esas sözleşmesiyle, içlerinden birinin ölümü hâlinde hisse devri konusu da dahil olmak üzere, düzenlenmiştir. Bu konudaki belirsizlik doğal olarak adım atmayı zorlaştırıyor ve zaman kaybettiren incelemeler gerektiriyor.

Olan bitene dahil olmak kritiktir. Her ayrıntıya dahil olmak her zaman mümkün olmasa da mülkle, kiracılarla, yöneticilerle bağlantıyı korumak ve yatırımın beklendiği gibi yürüdüğünden emin olmak önemlidir. İsrail'deki aile Miki'nin işlerinden duygusal olarak da pratikte de kopuktu ve bu, ölümünden sonra büyük bir zorluk yarattı.

Düzgün bir vasiyetname bırakmak da baş ağrılarını ve gereksiz hukuki mücadeleleri önler. Bu vakada vasiyetname olmaması, İsrail ile Romanya arasında yürüyen miras sürecinde gecikmelere ve karmaşaya yol açtı. Romen mahkemesine, hukuki mütalaalar aracılığıyla İsrail hukukunun miras konusunda ne öngördüğünü (ki bu durumda Romen hukukundan farklıdır) ve bundan daha az önemli olmamak üzere çocukların anne lehine yaptığı “mirastan feragatin” anlamını açıklamamız gerekti.