Toronto’da yaşayan kardeş

Telefon pazar sabahı saat sekizde geldi.

“İlan, Bükreş’te inanılmaz bir şey buldum. Üç oda, üçüncü kat, gelişmekte olan bir semt. Satıcı yetmişli yaşlarında bir kadın, mülkü anne babasından miras almış. Hızlı kapatmak istiyor. Fiyat piyasanın yüzde yirmi altında. Girmek istiyorum.”

Bu tonu tanıyordum. Kararını çoktan vermiş ve şimdi ona “Harika, devam et” diyecek birini arayan birinin tonu.

Rani bir teknoloji şirketinde üst düzey yönetici; yüzdeler ve rakamlar içinde yaşayan ve risk analizi yapmayı bilenlerden. Polonya’da iyi sonuçlanan bir işlem yapmış, çok okumuş ve Bükreşli ailelerden sessiz sedasız elden çıkarılmak istenen mülklerin alındığı onlarca hikâye duymuş. Ne istediğini biliyordu. Sadece neyi bilmediğini henüz bilmiyordu.

“Bana mülkün bilgilerini gönder,” dedim. “Tapu kayıt örneğini çıkarmalarını isteyeceğim.”

Belgeler birkaç saat sonra geldi. Tapu kaydını açtım.

Mülk iki kişi adına kayıtlıydı. Bir değil.

Rani’yi arayıp bunu söylediğimde kısa bir sessizlik oldu. “Ama bana mülkün sahibi olduğunu söyledi.”

“Sahibi. Sahiplerden biri. Sicile göre mülk ona ve muhtemelen erkek kardeşine eşit paylarla ait.”

“Yani kardeşiyle de mi konuşmam gerekiyor?”

“Önce onu bulman gerekecek.”

Kardeşin yirmi iki yıl önce Kanada’ya gittiği ortaya çıktı. Aile son yıllarda onunla konuşmamıştı. Kız kardeşin, onun Toronto’da olduğuna dair bir hissi, belki hâlâ çalışan bir telefon numarası ve onun kabul edeceğine dair bir güveni vardı, çünkü “yıllardır bu mülkle hiç ilgilenmemişti.”

Rani’ye gerçeği anlattım. Romanya’da, düzenli bir tapu sicili olan her yerde olduğu gibi, iki malike ait bir mülkün satışı ikisinin de imzası olmadan yapılamaz. Birinin imzası değil. On yıl önce imzalanmış genel bir vekâletname değil. Ne imzaladığı kendisine açıklandıktan sonra, bu işlem için atılmış gerçek bir imza.

“Ne kadar sürer?” diye sordu Rani.

“Duruma bağlı. Hemen kabul ederse birkaç hafta. Soru sormaya, mülkün değerini araştırmaya başlarsa aylar. Hiç cevap vermezse işlem gerçekleşemez.”

Sessizlik. “Peki ya fiyat?”

“Önerdiği fiyat onun fiyatı. Kardeş bedelin yarısını alacak. Şu anda fiyattan haberi yok. Buna onay vermedi.”

Kız kardeş, kardeşini buldu. Üç gününü aldı.

Kardeş cevap verdi. Hikâyenin iyi tarafı buydu.

Daha az iyi tarafı: İsrailli birinin çocukken büyüdüğü daireyi almak istediğini anlayınca içinde bir şey uyandı. On beş yıldır Romanya’ya gitmemişti. Bu mülkü düşünmemişti. Ama başka biri onu istediği anda, birden başka bir değer kazandı.

Bükreş’te kendi avukatını tuttu. Bağımsız bir ekspertiz raporu istedi.

Rapor, Rani’ye teklif edilenden yüzde sekiz daha yüksek bir fiyatla geldi.

Birden “piyasanın yüzde yirmi altındaki fırsat” o kadar da fırsat olmaktan çıktı.

Rani güncellemeyi aldıktan sonra beni aradı. Sesi artık pazar sabahki ses değildi. “İlan, bütün bu karmaşaya değer mi emin değilim.”

“Anlıyorum. Ama artık kiminle ve ne üzerine pazarlık yapacağımız belli.”

Pazarlık yaptık. Kız kardeşin kapatmakta çıkarı vardı; parayı istiyordu. Erkek kardeşin çıkarı başkaydı. Romanya’da yaşamıyordu, piyasayı tanımıyordu ve birden düşündüğünden daha değerli olabilecek bir mülke sahip olduğunu fark etmişti. Acele etmek zorunda olmadığını. Bekleyebileceğini.

İki tarafın da hızlı bir kapanıştan kazançlı çıkacağı bir durum yaratmaya çalıştım: Kız kardeş ihtiyacı olanı alacak, erkek kardeş makul bir fiyat alacak, Rani de ekonomik açıdan hâlâ mantıklı bir mülk alacaktı. Zaman aldı. Planladığımdan daha fazla görüşme. Kardeşin hiç kabul edip etmeyeceğini bilmediğim birkaç gün.

Sekiz hafta sonra kapanışa ulaştık. Orijinal fiyattan değil, ama Rani’nin kabullenebileceği bir fiyattan.

İmzaladığımız gün bana bir mesaj gönderdi. “Böyle olacağını biliyor muydun?”

Ona dürüstçe cevap verdim: “Bir kardeş olduğunu biliyordum. Ne karar vereceğini bilmiyordum.”

Mesele tam olarak bu. Bükreş bu tür mülklerle dolu. Atina da, Lefkoşa da, Lizbon da. İki kardeş, üç mirasçı, bazen daha fazlası adına kayıtlı kalmış miraslar. Beş ülkeye dağılmış ve biri gelip satın almak isteyene kadar kâğıtları düzene sokmak için bir nedeni olmayan aileler.

Bu mülkler çoğu zaman cazip bir fiyatla gelir ve bu tesadüf değildir. Alıcının karşısında oturan satıcı kapatmak ister. Tabloda başka biri olduğunu size her zaman söylemez. Dolandırıcı olduğu için değil. Bazen kardeşinin kabul edeceğinden emin olduğu için. Bazen yıllardır aralarında iletişim olmadığı ve kontrol etmediği için. Bazen sadece sizin ilerlemenizi ve kalan ayrıntıların bir şekilde halledilmesini istediği için.

Miras kalmış bir mülkü satan biriyle işleme girmeden önce tek bir soru sorun: Mülkte başka kim kayıtlı? Satıcının size söylediklerine göre değil. Tapu kaydına göre.

Bunu kontrol etmek bir iş gününden az sürer.

Ve size sekiz haftayı, bir fiyat değişikliğini ve bazen de düşen bir işlemi kurtarabilir.