Piyasa fiyatı

David'i birkaç yıldır tanırım. Özensiz biri değildir. Tam tersine, araştıran, karşılaştıran, kontrol eden biridir. Bükreş'e yatırım yapmaya karar verdiğinde bunu altı ay düşündükten sonra yaptı. Yazılar okudu, bunu daha önce yapmış insanlarla konuştu, imzalamadan önce bölgeye birkaç kez geldi. Aceleci değildi.

Bana WhatsApp'tan bir link gönderdi, tek bir cümleyle:

“Bak. Piyasa fiyatı bu.”

Linki açtım. Romanya'nın ilan sitesi imobiliare.ro, İsrail'deki Yad2'nin yerel karşılığı. Bölgede üç daire, hepsi David'in istediği fiyata yakın. Tartışmayı kapattığından emindi.

Ona “Bana bir dakika ver” dedim.

Daire makul bir mahalledeydi; ne şehir merkezi ne de çeper. İnsanların ulaşımı kolay, sakin ve çok pahalı olmadığı için yaşamak istediği türden bir yer. Satın aldığında piyasa yükselişteydi. Mantık doğru görünüyordu.

Buradaki yerel jargonda “İsrail tadilatı” denen şeyi yaptı. Bu tabiri ben uydurmadım, yerlilerin tanımı bu. Anlamı şu: bir kiracının taşınabilmesi için gereken asgariyi yap. Duvarlara boya, makul görünen yeni bir parke, çalışan bir IKEA mutfağı. Mülkün değerini artıran bir tadilat değil, onu kiraya verilebilir kılan bir tadilat.

Bir kiracı buldu, kirasını aldı ve hesabı kafasında yaptı. Birkaç yıl sonra çıkış. Kâr belli. Tabii.

Şimdi o an gelmişti.

Almak istediği bir fiyatla ve ona bir alıcı bulmam ricasıyla bana geldi. Rakamı duydum ve hemen eski alışkanlığım devreye girdi: bir pencere açıp piyasada neler olduğuna bakmak.

Onun verilerini aldım. Metrekare, kat, mahalle, durum. Ve aynı fiyata serbest piyasada neler olduğuna baktım.

Komple tadilatlı daireler buldum. Otoparklı, nispeten yeni projeler buldum. Geçmişi net ve evrakı düzgün mülkler buldum. Hepsi David'in istediğinden pek de uzak olmayan bir fiyat aralığında.

Müşterime ondan almasını tavsiye edemeyeceğimi biliyordum.

Bunu ona göz göze, açıkça söyledim. Sert değil, eleştirel değil, sadece bir gerçek olarak. “David, bu fiyata müşterilerime daha iyi seçenekler sunabilirim. Senin daireni öne çıkaramam.”

Bundan hoşlanmadı.

“Aynı mahallede, aynı özelliklerde, aynı fiyata üç benzer daire varken fiyatın yanlış olduğunu nasıl söylersin?” diye sordu.

Sonra bana o linki gönderdi.

Linki açtım. İlk ilana baktım, tarihe tıkladım. Dört ay. İkincisini açtım: beş ay. Üçüncüsü: üç ay.

Üç daire. Kararlılıkla direnen üç kişi. Yerinden kıpırdamayan üç ilan.

“David,” dedim, “tarihlere bak.”

Kısa bir sessizlik.

“Piyasanın ödemeye razı olduğundan fazlasını istiyorlar. Sen de onları fiyatının doğru olduğunun kanıtı olarak görüyorsun. Ama kanıt değiller. Bu fiyatta dairenin öylece beklediğinin emsalleri onlar.”

İkna olmadı. Ona gösterdiğim kapanmış satışlar için “Ucuza satmışlar,” dedi. “Ben ucuza satmak zorunda değilim.”

Kesinlikle doğru. Zorunda değil.

Bir emlakçıya gitti. Soru sormayan, istediği her fiyattan ilana koyan, denemeye söz veren biri. İlan yayına girdi. Bir hafta, bir ay, iki ay. Biliyorum, çünkü ara sıra listelere göz atıyorum ve tanıdık dairelerin ilanlarını görüyorum.

David'in ilanı hâlâ orada.

Sonunda iki şeyden biri olur. Ya fiyat, rafta geçen altı aydan sonra yavaş yavaş ve acıyla, yerel piyasanın ödemeye razı olduğu bir seviyeye iner ve satış gerçekleşir. Ya da başka bir İsrailli gelir. Kapanmış satışlara bakmamış, aynı dili konuştukları için, “bizden biri” hissi olduğu için satıcıya güvenmiş biri. O zaman satış, istenen fiyata yakın kapanır.

İsrailli İsrailliye satar.

Bunu yargılamıyorum. Sadece anlatıyorum.

Sorun David'in açgözlü olması değil. Değil. Sorun, “piyasa fiyatını” fiilen kapanan satışlara göre değil, başkalarının istediğine göre ölçmüş olması. Gayrimenkulde, aslında hayatta da, istenen fiyatla kapanan fiyat arasındaki fark bazen küçüktür. Bazen de rafta geçen altı aydır.

Yurt dışında aldığınız bir mülkü satmayı düşünüyorsanız, fiyat belirlemeden önce sadece neyin istendiğine bakmayın. İlanın ne zaman yayımlandığına bakın. Neyin kapandığına bakın. Bu iki soru size her türlü ekspertizden daha değerlidir.